Demograficzna sinusoida Pułtuska. Wzloty, upadki i stagnacja

Przez ostatnie sto lat Pułtusk przechodził prawdziwą demograficzną huśtawkę – od dynamicznego rozwoju, przez wojenne zniszczenia, aż po powojenną odbudowę. Dane pokazują, że II wojna światowa niemal cofnęła miasto o całe dekady. Sprawdziliśmy, jak na tle Pułtuska wypadają Płońsk i Ciechanów oraz jakie wyzwania stoją dziś przed regionem.

Pułtusk ma za sobą historię demograficzną pełną wzlotów i upadków.

Okres dwudziestolecia międzywojennego przyniósł miastu dynamiczny rozwój, a liczba mieszkańców rosła, świadcząc o prężności lokalnej gospodarki i rosnącej roli Pułtuska jako ośrodka regionalnego. Od 12 900 osób w 1921 roku, populacja wzrosła do szacowanych 17 000 przed wybuchem II wojny światowej.

Skład etniczny i wyznaniowy Pułtuska

Społeczność żydowska: Przez stulecia, aż do wybuchu II wojny światowej, Żydzi stanowili od 40% do 50% ogółu mieszkańców Pułtuska. Według danych ze spisu powszechnego z 1931 roku, w mieście mieszkało około 6,4 tysiąca Żydów.

Społeczność polska: Polacy stanowili drugą połowę populacji, dominując w administracji oraz rolnictwie na obrzeżach miasta. W spisie z 1921 roku większość mieszkańców deklarowała narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie, choć proporcje w samym mieście Pułtusk były bliskie równowadze między katolikami a wyznawcami judaizmu.

Inne mniejszości: Miasto zamieszkiwały również niewielkie grupy Niemców i Rosjan, jednak ich udział procentowy był znikomy w porównaniu do dwóch głównych grup

Niestety, ten obiecujący trend został brutalnie przerwany przez wojnę, która odcisnęła na Pułtusku piętno w sposób szczególnie dotkliwy. Miasto zostało zniszczone w około 85%, co przełożyło się na dramatyczny spadek liczby ludności.

W 1950 roku Pułtusk liczył zaledwie 10 300 mieszkańców – niemal o jedną trzecią mniej niż przed wojną. Był to czas powolnego dźwigania się z ruin, ale i niezwykłej determinacji w odbudowie.

Płońsk i Ciechanów: Różne scenariusze, podobne wyzwania

Dla porównania, spójrzmy na dane z Płońska i Ciechanowa, dwóch innych ważnych miast Mazowsza Północnego.

Płońsk:

• 1921: ok. 10 000
• 1931: ok. 10 000
• 1950: ok. 8 000 (podobnie jak Pułtusk, odczuł skutki wojny, choć w mniejszym stopniu)
• 1970: ok. 10 000
• 1990: ok. 18 000
• 2020: ok. 22 000

Płońsk, choć mniejszy niż Pułtusk przed wojną, po 1950 roku doświadczył stabilniejszego i szybszego wzrostu, zwłaszcza w ostatnich dekadach, znacznie wyprzedzając Pułtusk pod względem populacji.

Ciechanów:

• 1921: ok. 14 000
• 1931: ok. 17 000
• 1950: ok. 18 000 (szybka powojenna odbudowa i rozwój)
• 1970: ok. 27 000
• 1990: ok. 45 000
• 2020: ok. 44 000

Ciechanów, jako stolica województwa w latach 1975-1998, przeżył spektakularny wzrost demograficzny, stając się największym miastem w regionie i utrzymując tę pozycję do dziś, mimo lekkiego spadku w ostatnich latach. Jego powojenna historia to przykład intensywnej urbanizacji i industrializacji.

::addons{"type":"only-with-us", "color":"white"}

Pułtusk: Współczesne wyzwania i perspektywy

Po latach intensywnej odbudowy Pułtusk powrócił do poziomu zaludnienia sprzed wojny dopiero w latach 70. XX wieku. Największy wzrost odnotowano w latach 80. i 90., osiągając prawie 19 200 mieszkańców. Ostatnie dekady to okres stabilizacji, z lekkimi wahaniami. W 2020 roku Pułtusk liczył około 19 300 mieszkańców.

Miasto, mimo że nie doświadczyło tak dynamicznego wzrostu jak Ciechanów czy Płońsk w ostatnich dziesięcioleciach, utrzymuje swoją pozycję dzięki rozwojowi i korzystnemu położeniu blisko Warszawy. Jest to wyzwanie, aby w obliczu ogólnopolskich trendów demograficznych, Pułtusk nie tylko utrzymał, ale i zwiększył swoją atrakcyjność dla młodych ludzi i inwestorów.