Zabytkowa kamienica przy ul. Rynek 23 w Pułtusku jest coraz bliżej dużego remontu. To budynek, który jeszcze niedawno kojarzył się mieszkańcom przede wszystkim z Komendą Powiatową Policji w Pułtusku.

Po przeprowadzce policjantów do nowej siedziby historyczny obiekt w centrum miasta zyskał szansę na zupełnie nowy rozdział.

Mowa o klasycystycznej kamienicy z 1827 roku, wpisanej do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pod numerem A-129. Sam Rynek i układ urbanistyczno-architektoniczny Pułtuska również znajdują się pod ochroną konserwatorską, co oznacza, że każda poważniejsza ingerencja w budynek wymaga szczególnej ostrożności. I całe szczęście, bo gdyby o wyglądzie zabytków decydował wyłącznie pośpiech, pół Polski byłoby już w styropianie i kolorze łososiowym.

Konserwator wskazał kierunek: historyczne barwy, okna i drzwi

Zakres planowanych robót obejmuje przebudowę budynku usługowo-administracyjnego bez zmiany jego zewnętrznej kubatury. Prace mają zabezpieczyć kamienicę przed czynnikami atmosferycznymi oraz przywrócić historyczny typ stolarki okiennej i drzwiowej. Szczególnie ważna będzie kolorystyka elewacji, która została określona na podstawie badań konserwatorskich.

Z dokumentacji wynika, że inwestycję poprzedziły ekspertyza techniczna, inwentaryzacja architektoniczna oraz badania konserwatorskie. To właśnie one pozwoliły ustalić, jak kamienica mogła wyglądać pierwotnie lub możliwie najbliżej swojego pierwowzoru. Innymi słowy: nie chodzi o zwykłe „odświeżenie fasady”, ale o próbę przywrócenia budynkowi historycznego charakteru.

15 odkrywek na elewacji i badania koloru

Badania konserwatorskie elewacji frontowej przeprowadził Gustaw Bołdok, prowadzący firmę Gustaw Bołdok Konserwacja Dzieł Sztuki. Prace wykonano w dniach 22–25 października 2025 roku, a ich celem było rozpoznanie stratygrafii nawarstwień oraz ustalenie pierwotnej lub możliwie najbliższej pierwotnej kolorystyki budynku. W praktyce oznaczało to wykonanie sond i odkrywek w różnych miejscach elewacji.

Łącznie wykonano 15 odkrywek stratygraficznych na elewacji oraz dodatkowe odkrywki na balustradzie balkonu. Badano między innymi gzyms, belkowanie, kapitel pilastra, boniowania, zwornik nad oknem, bazę pilastra oraz fragmenty przy bramie wjazdowej. Każda sonda została sfotografowana, zwymiarowana i dokładnie opisana, bo konserwacja zabytków, w przeciwieństwie do komentarzy w internecie, wymaga precyzji.

Stratygrafia przy remoncie budynku to badanie kolejnych warstw materiałów na ścianach, elewacji albo detalach architektonicznych. Mówiąc po ludzku: sprawdza się, co było nakładane na budynek przez lata: tynki, farby, zaprawy, przemalowania, naprawy, zabrudzenia i późniejsze przeróbki. Archeologia ściany, tylko mniej romantyczna, za to bardzo przydatna.

Będzie nadzór archeologiczny

Ponieważ planowane prace obejmują również roboty ziemne, inwestycja ma być prowadzona pod nadzorem archeologicznym. To istotne, bo działka znajduje się na obszarze objętym ochroną jako zespół urbanistyczno-architektoniczny oraz warstwy kulturowe miasta Pułtuska. W centrum miasta nie wystarczy więc po prostu wjechać koparką i liczyć, że historia grzecznie zejdzie z drogi.

Nowe miejsce dla Muzeum Regionalnego

Po remoncie kamienica ma zostać zaadaptowana na potrzeby m.in. Muzeum Regionalnego w Pułtusku. Takie przeznaczenie pojawia się zarówno w dokumentach BIP Urzędu Miejskiego, jak i w lokalnych informacjach dotyczących planów samorządu. To ważna zmiana, bo budynek, który przez lata kojarzył się z policyjnymi korytarzami, ma stać się przestrzenią kultury i historii miasta.

W budżecie na 2026 rok zaplanowano środki na realizację tego zadania, a miasto zabiega także o dofinansowanie prac zewnętrznych, obejmujących między innymi dach, elewację, drzwi i okna. Równolegle samorząd przygotowuje się do pozyskania środków na roboty wewnętrzne. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, jedna z najbardziej rozpoznawalnych kamienic w sercu Pułtuska przestanie być pamiątką po dawnej komendzie, a zacznie przypominać swój historyczny pierwowzór.