W Urzędzie Stanu Cywilnego w Pułtusku nie odnotowano dotąd wniosku o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci.

Czym właściwie jest transkrypcja aktu małżeństwa?

Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa to urzędowe przeniesienie treści dokumentu sporządzonego za granicą do polskiego rejestru stanu cywilnego. Mówiąc prościej: jeżeli małżeństwo zostało zawarte poza Polską, a para posiada zagraniczny akt małżeństwa, może wystąpić do polskiego USC o wpisanie tego dokumentu do krajowego systemu. Nie jest to ponowny ślub, nie jest to ceremonia i nie jest to decyzja „czy ktoś może być małżeństwem”, tylko formalne odwzorowanie zagranicznego dokumentu w polskim rejestrze.

W praktyce taka transkrypcja pozwala później uzyskać polski odpis aktu małżeństwa. Dokument może być potrzebny w sprawach administracyjnych, urzędowych, pobytowych, spadkowych lub rodzinnych. I tu właśnie zaczyna się cały prawny labirynt, bo Polska nadal nie wprowadziła małżeństw jednopłciowych do prawa krajowego, ale po wyroku TSUE i orzeczeniach NSA urzędy muszą mierzyć się z zagranicznymi aktami takich małżeństw.

Pułtusk: wniosków jeszcze nie było

Podczas dyskusji na sesji Rady Miejskiej, głos zabrała kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Pułtusku, Bogumiła Przybyłowska. Jak przekazała, do pułtuskiego USC nie wpłynęły dotąd akty ani wnioski dotyczące transkrypcji małżeństwa osób tej samej płci. Oznacza to, że urząd nie prowadził jeszcze takiej sprawy i nie musiał wydawać decyzji w konkretnym przypadku.

Kierownik USC zaznaczyła jednak, że znane są już rozstrzygnięcia sądowe dotyczące tej kwestii. Przypomniała, że Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok zobowiązujący Urząd Stanu Cywilnego w Warszawie do transkrypcji takiego aktu. To ważna informacja dla samorządów, bo pokazuje, że temat nie jest już wyłącznie akademicką dyskusją prawników, czyli tym ulubionym sportem państwa polskiego.

Nowe dokumenty od sierpnia. Urzędy czekają na praktykę

Jak wskazała Bogumiła Przybyłowska, w sierpniu 2026 roku mają wejść w życie nowe regulacje dotyczące wzorów dokumentów stanu cywilnego. Ministerstwo Cyfryzacji informowało, że zmiany wynikają z potrzeby dostosowania formularzy po wyroku TSUE. Dotychczasowe wzory dokumentów posługiwały się kategoriami „kobieta” i „mężczyzna”, co powodowało problem techniczny przy wpisywaniu małżeństw osób tej samej płci.

Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw, a nowe przepisy mają wejść w życie 22 sierpnia 2026 roku. Według informacji PAP Samorząd dokumenty mają umożliwić transkrypcję aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.

Kierownik pułtuskiego USC podkreśliła, że po ewentualnym wpływie takiego wniosku urząd oceni go pod względem prawnym i formalnym. Dopiero wtedy zostanie podjęta decyzja, czy akt powinien zostać wpisany do polskiego rejestru. Innymi słowy: Pułtusk nie mówi dziś „tak” ani „nie”, tylko czeka na konkretną sprawę i obowiązujące przepisy.

TSUE i NSA zmieniły sytuację prawną

Kluczowe znaczenie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 roku w sprawie C-713/23. TSUE uznał, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać stan małżeński dwóch obywateli Unii tej samej płci, jeżeli ich małżeństwo zostało legalnie zawarte w innym państwie członkowskim UE. Sprawa dotyczyła wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa zawartego w Niemczech do polskiego rejestru stanu cywilnego.

Po tym wyroku zapadały kolejne rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wskazywał, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci nie oznacza automatycznego wprowadzenia do polskiego prawa instytucji małżeństw jednopłciowych. Chodzi o uznanie dokumentu sporządzonego za granicą i wpisanie go do polskiego rejestru, a nie o zmianę definicji małżeństwa w polskim Kodeksie rodzinnym.

Pierwsze transkrypcje zostały już dokonane w Warszawie, a następnie także we Wrocławiu. Portal Samorządowy informował, że po Warszawie również Wrocław dokonał pierwszej transkrypcji aktu małżeństwa pary jednopłciowej zawartego za granicą.

Nie wszystkie miasta chcą działać tak samo

Temat wywołał różne reakcje samorządów. Burmistrz Zakopanego zapowiedział, że tamtejszy urząd nie będzie dokonywał transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw osób tej samej płci. Jak informowały media, argumentował to przepisami konstytucyjnymi oraz brakiem podstaw do takiego działania po stronie gminy.

To pokazuje, że mimo wyroków i nowych wzorów dokumentów praktyka w kraju może nie być jednolita. Jedne urzędy już wykonują transkrypcje, inne deklarują odmowę, a kolejne, jak Pułtusk, wskazują, że do tej pory nie miały takiego przypadku. Tak właśnie wygląda prawna Polska w wersji „każdy urząd osobną republiką”, choć formalnie państwo mamy jedno.

Najważniejsze dla mieszkańców Pułtuska

Na dziś w Pułtusku nie było jeszcze wniosku o transkrypcję aktu małżeństwa osób tej samej płci. Urząd Stanu Cywilnego nie wydał więc decyzji w takiej sprawie. Kierownik USC zapowiada, że ewentualny wniosek zostanie oceniony pod względem prawnym i formalnym po wpływie dokumentów.

Sprawa ma znaczenie nie tylko dla dużych miast, ale także dla mniejszych samorządów. Po wejściu w życie nowych wzorów dokumentów 22 sierpnia 2026 roku podobne wnioski mogą pojawić się w dowolnym USC w Polsce. Pułtusk, podobnie jak inne miasta, będzie musiał wtedy odpowiedzieć nie deklaracją polityczną, lecz konkretną decyzją administracyjną.