Jarosław Kopeć
NARA Catalog – co to właściwie jest?
NARA Catalog (National Archives Catalog) to internetowy katalog Archiwów Narodowych Stanów Zjednoczonych, czyli główna wyszukiwarka opisów i często także skanów materiałów przechowywanych przez National Archives and Records Administration w Waszyngtonie. To cyfrowa brama do milionów dokumentów: od raportów i map, po fotografie, rękopisy i zeznania świadków. Część zasobów pochodzi z okresu II wojny światowej i obejmuje materiały dawniej objęte klauzulą tajności, które dziś są dostępne dla każdego, kto potrafi ich poszukać.
W praktyce oznacza to, że w jednym miejscu można natrafić na dokumenty niemieckie, amerykańskie i alianckie, a także na materiały zdobyte i opracowane po wojnie. Dla pasjonatów historii lokalnej i genealogii to prawdziwa skarbnica, bo pozwala dotrzeć do źródeł, których nie pokazują popularne wyszukiwarki.
Pułtusk w amerykańskich archiwach: kopalnia zdjęć, map i raportów
Jak informuje historyk i nauczyciel historii Robert Fallaszek, amerykańskie archiwum cyfrowe może okazać się niezwykle cenne także dla mieszkańców Pułtuska i okolic. W NARA Catalog można odnaleźć materiały dotyczące polskich miast i wsi, w tym lotnicze zdjęcia Pułtuska oraz pobliskich miejscowości. Mowa m.in. o fotografiach z 1944 roku, które pokazują miasto i najbliższe okolice z perspektywy powietrza.
Chciałbym podzielić się tą wiedzą z mieszkańcami Pułtuska, Wyszkowa i Bydgoszczy (Fordonu), gdzie się urodziłem, a także z wszystkimi Rodakami, których pasjonują dzieje Polski, danego regionu, miasta czy genealogią – dodaje Robert Fallaszek
Wśród zasobów znajdują się również mapy operacji taktycznych, dzienniki wojenne, raporty dzienne, fotografie żołnierzy i cywilów, a czasem także ujęcia obiektów przemysłowych czy infrastruktury. To materiały, które mogą rzucić nowe światło na historię regionu i codzienne życie w czasie wojny. Dla wielu osób będzie to również punkt wyjścia do poszukiwań rodzinnych i genealogicznych.
Jak skutecznie szukać w NARA Catalog?
NARA Catalog potrafi wynagrodzić cierpliwość, ale wymaga sprytu w wyszukiwaniu.
Warto wpisywać nazwę Pułtusk bez polskich znaków, czyli „Pultusk”, ponieważ część opisów w archiwum sporządzono bez polskiej pisowni. Zdarza się też, że dokumenty są opisane po niemiecku lub zawierają dawne nazwy miejscowości - podpowiada historyk.
Niekiedy pojawiają się także błędy w zapisach, skróty albo literówki, dlatego najlepiej próbować kilku wariantów: „Pultusk”, „Pułtusk”, a czasem również określeń regionalnych lub sąsiednich miejscowości. Im więcej kombinacji haseł, tym większa szansa na dotarcie do nieoczywistych materiałów. To nie jest wyszukiwarka nastawiona na wygodę, tylko archiwum nastawione na precyzję.
Co dają te znaleziska mieszkańcom powiatu pułtuskiego?
Dostęp do takich źródeł otwiera nowe możliwości badań nad historią regionu. Jedno zdjęcie lotnicze potrafi pokazać układ ulic, zabudowę i detale, których nie widać w opisach kronik. Mapy i raporty mogą wyjaśniać, co działo się w okolicy w konkretnych dniach, a fotografie uchwycić miejsca, które dziś wyglądają zupełnie inaczej.
[FOTORELACJANOWA]1978[/FOTORELACJANOWA]
Publikowane przez nas materiały to dopiero początek. Każdy dokument może stać się przyczynkiem do kolejnych pytań: gdzie dokładnie wykonano ujęcie, co przedstawia dany obiekt, dlaczego teren wygląda tak, a nie inaczej? To idealna okazja, by połączyć archiwa z lokalną pamięcią mieszkańców.
Masz spostrzeżenia? Zostaw komentarz
Zachęcamy mieszkańców powiatu pułtuskiego do dzielenia się w komentarzach swoimi spostrzeżeniami i uwagami do opublikowanych zdjęć oraz informacji. Rozpoznajesz budynek, drogę, most, zakład albo fragment krajobrazu? Napisz, co widzisz i z czym to kojarzysz.
Jeśli masz rodzinne wspomnienia, opowieści przekazywane w domu albo własne materiały, które mogą pomóc w identyfikacji miejsc, również warto się nimi podzielić. Wspólnie możemy odczytać z archiwalnych kadrów więcej, niż da się wywnioskować z samego opisu. Lokalna historia jest najciekawsza wtedy, gdy archiwum spotyka się z doświadczeniem mieszkańców.
Tym bardziej, że już wkrótce pokażemy pułtuskich przodków odnalezionych w tych bogatych zbiorach (ze zdjęciami!)
Archiwum NARA Catalog jest dostępne pod adresem: https://catalog.archives.gov/
