Rusztowania przemysłowe - jak zaplanować prace przy halach, zbiornikach i instalacjach?

Rusztowania przemysłowe planuje się w czterech krokach: inwentaryzacja obiektu i podłoża, wybór systemu, ustalenie kotwienia albo projektu indywidualnego i dopasowanie montażu do harmonogramu postoju w zakładzie. Chodzi o konstrukcje stawiane przy zbiornikach, kominach, rurociągach, estakadach i dachach hal w zakładach produkcyjnych, elektrowniach czy rafineriach. Przy instalacjach o nieregularnym kształcie stosuje się systemy modułowe, a przy prostych ścianach hal i budynków administracyjnych systemy ramowe. 

Czym rusztowania przemysłowe różnią się od rusztowań na budowie?

Na typowej budowie rusztowanie stoi przy płaskiej ścianie, a jego układ powtarza się w kolejnych polach. W zakładzie konstrukcja musi ominąć rurociągi, korytka kablowe, podesty technologiczne i elementy maszyn, a pomosty trzeba nieraz ustawić na kilku poziomach wokół jednego urządzenia. Zdarza się, że rusztowanie stoi wewnątrz zbiornika albo obejmuje komin, który nie zapewnia dogodnych punktów kotwienia na całej wysokości.

Inne są też warunki pracy. Montaż prowadzi się w czasie postoju remontowego o sztywnym terminie albo obok pracujących linii produkcyjnych. Monterzy działają wtedy według procedur zakładu, w wyznaczonych strefach i godzinach, a każdy dzień opóźnienia przesuwa ponowne uruchomienie instalacji. Rusztowanie planuje się więc razem z harmonogramem postoju, a sprzęt kompletuje przed jego rozpoczęciem.

Jaki system rusztowań sprawdza się przy zbiornikach, kominach i halach?

Przy zbiornikach, kominach i rurociągach stosuje się rusztowania modułowe. Rygle i stężenia wpina się w węzły stojaków pod różnymi kątami. Konstrukcję da się w ten sposób poprowadzić po obwodzie zbiornika, wokół komina albo ponad przeszkodą. Przy kolejnym postoju ten sam komplet elementów składa się w innej konfiguracji, pod inne urządzenie i na innej wysokości.

Przy prostych ścianach, takich jak elewacje hal, magazynów i biurowców zakładu, szybciej montuje się systemy ramowe. Tak dzieli się te systemy również w ofertach sprzedażowych. W ofercie rusztowań w Legnicy, gdzie działają huta miedzi i Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, modułowy system Plettac Contur przypisano do kominów, zbiorników i hal przemysłowych, a ramowy Plettac SL70 do prac elewacyjnych na budynkach o regularnej bryle.

Jak przygotować rusztowanie przemysłowe przed postojem remontowym?

Pierwszym krokiem jest inwentaryzacja na miejscu: pomiary obiektu, wskazanie przeszkód, ocena nośności podłoża i wybór punktów, do których można zamocować kotwy. Trzeba też ustalić, czy konstrukcja stanie na posadzce hali, na stropie, na gruncie czy na konstrukcji stalowej, bo od tego zależy rozłożenie obciążeń pod stopami. Na tej podstawie wykonawca ustala, czy rusztowanie zmieści się w schematach instrukcji producenta, czy wymaga projektu indywidualnego.

Projekt indywidualny jest potrzebny zwłaszcza przy konstrukcjach wiszących i wspornikowych, przy kotwieniu do konstrukcji stalowej, którego instrukcja nie obejmuje, oraz przy osłonach poza schematami z instrukcji. Siatki i plandeki zwiększają obciążenie od wiatru, więc zawsze wymagają dodatkowych obliczeń kotwienia. Obliczenia uwzględniają też materiały składowane na pomostach, na przykład izolację, blachę albo armaturę wymienianą w czasie remontu. Gotowy projekt zawiera zestawienie elementów, na podstawie którego kompletuje się sprzęt i planuje transport do zakładu.

Kiedy zakładowi opłaca się własny park rusztowań?

Własny park opłaca się zakładom i firmom utrzymania ruchu, które co roku stawiają rusztowania przy tych samych instalacjach i mają przeszkolonych monterów. Sprzęt jest wtedy dostępny od ręki, także przy awarii, gdy na zewnętrznego wykonawcę trzeba by czekać. Elementy systemu modułowego można dokupować etapami i rozbudowywać park w miarę, jak rośnie zakres prac prowadzonych własnymi siłami.

Przy zakupie liczy się dostępność elementów uzupełniających przez kolejne lata, dokumentacja producenta i wsparcie przy konstrukcjach nietypowych. Rusztowania w systemach Plettac SL70 i Contur, które sprzedaje firma rusztowaniowa JJG, można rozbudowywać pojedynczymi częściami: w ciągłej sprzedaży jest 50 000 elementów, w tym kotwy, złącza, podesty i stopy. Dla obiektów nietypowych JJG wykonuje projekty rusztowań, a sprzęt wydaje z magazynu w Morawicy albo dowozi na miejsce.

Jak zorganizować bezpieczną pracę na rusztowaniu w czynnym zakładzie?

Przed montażem i demontażem wyznacza się i ogradza strefę niebezpieczną, co w zakładzie może oznaczać czasowe zamknięcie przejść, dróg wózków widłowych albo fragmentu hali. Rusztowanie oddaje się do użytku dopiero po odbiorze. Każde rusztowanie metalowe musi być uziemione. Pomiar oporności uziomu wykonuje elektryk ze świadectwem kwalifikacyjnym i sporządza protokół, a wynik trafia do dokumentu odbioru razem z dopuszczalnym obciążeniem konstrukcji.

Na rusztowaniu umieszcza się tablicę informacyjną z danymi wykonawcy montażu i dopuszczalnym obciążeniem. Po stronie zakładu leży koordynacja z innymi pracami: w pobliżu konstrukcji nie powinno się prowadzić manewrów suwnicą ani rozładunku, który grozi uderzeniem w stojaki. Przeglądy wykonuje się okresowo, nie rzadziej niż raz w miesiącu, a dodatkowo po silnym wietrze, po przerwie w pracy dłuższej niż 10 dni i po każdym zdarzeniu, które mogło naruszyć konstrukcję.

O co pytają działy utrzymania ruchu?

Czy rusztowanie przemysłowe zawsze wymaga projektu? Tylko wtedy, gdy odbiega od schematów z instrukcji producenta. Konstrukcję, która się w nich mieści, montuje się zgodnie z instrukcją.

Czy można łączyć elementy różnych systemów? Istnieją części kompatybilne z innymi systemami, ale ich użycie powinno wynikać z dokumentacji producenta albo z projektu.

Kto mierzy uziemienie rusztowania? Elektryk ze świadectwem kwalifikacyjnym, który po pomiarze sporządza protokół. Wynik, czyli oporność uziomu, wpisuje się do dokumentu odbioru rusztowania.