Ciekawe   znalezisko  nauczyciela z Pułtuska, którym okazał się wymarły pająk z rodziny Archaeidae.

W jednym z kawałków bursztynu bałtyckiego pochodzącego z obszaru Polski, nauczyciel Robert Fallaszek z Publicznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Klaudyny Potockiej w Pułtusku (a także uczący w  szkołach w  Płocochowie i Łosinnie), wypatrzył pod mikroskopem wyjątkowego pająka. Od lat pasjonuje się on bursztynem i jego inkluzjami, a setki przejrzanych próbek nauczyły go dostrzegać nawet najdrobniejsze szczegóły dawnego życia uwięzionego w żywicy. Tym razem uwagę badacza-amatora przyciągnęła bardzo smukła sylwetka i nietypowo wydłużona „szyja” pająka, co po konsultacji ze specjalistami pozwoliło określić go jako Archaea paradoxa.

Okaz okazał się przedstawicielem tzw. „pająków zabójców”, czyli rodziny Archaeidae – grupy wyspecjalizowanych drapieżników polujących… na inne pająki. Ich budowa ciała jest jedyna w swoim rodzaju: głowowa część ciała unosi się wysoko ponad resztę odwłoka na cienkim, wydłużonym odcinku, a długie, uzbrojone w kolce szczękoczułki (chelicery) działają jak precyzyjne kleszcze. Dzięki takiej „konstrukcji” pająk może chwytać ofiary z pewnego dystansu, minimalizując ryzyko kontrataku. Tego typu anatomia, widoczna w znalezisku przez mieszkańca Pułtuska, jest charakterystycznym znakiem rozpoznawczym Archaeidae i pasuje do cech Archaea paradoxa.

Bursztyn bałtycki, w którym zachował się ten „subtropikalny zabójca pająków”, powstał około 40 milionów lat temu, w oceanie. Tworzył się z żywic drzew rosnących na terenie dawnej Europy, w warunkach znacznie cieplejszych niż obecny klimat naszego regionu. Dziś przedstawiciele rodziny Archaeidae nie występują już w Europie – ich współczesne gatunki znamy przede wszystkim z obszarów o cieplejszym, często wilgotnym klimacie, takich jak Madagaskar, południowa część Afryki czy wybrane rejony Australii. Oznacza to, że środowisko, w którym płynęła żywica tworząca bursztyn bałtycki, przypominało raczej lasy o charakterze znacznie cieplejszym niż dzisiejsze lasy Polski. Pająk na poziomie gatunku jest wymarły, podobnie jak i inne stawonogi  zachowane w bursztynie bałtyckim reprezentują  gatunki, które dziś już nie występują, choć wiele z nich należy do rodzin żyjących współcześnie.

Znalezisko to  rozpoznane przez badaczy jako Archaea paradoxa, jest więc czymś więcej niż ciekawostką kolekcjonerską. Pokazuje, że na obecnych ziemiach polskich – i szerzej, w północnej Europie – panował kiedyś klimat sprzyjający takim „egzotycznym” drapieżcom, dziś kojarzonym z odległymi kontynentami.