Właśnie ogłoszony konkurs Samorządu Województwa Mazowieckiego może być impulsem do tego, by mieszkańcy i właściciele drewnianych obiektów rozejrzeli się uważniej po swoich miejscowościach.

Konkurs „Wokół drewna” skierowany jest do właścicieli oraz posiadaczy obiektów drewnianych z terenu województwa mazowieckiego, a także do instytucji lub osób zgłaszających takie obiekty w ich imieniu. Udział mogą wziąć wyłącznie obiekty niewpisane do rejestru zabytków, wybudowane do 1970 roku, znajdujące się na Mazowszu i wykonane w całości z drewna lub w konstrukcji drewnianej.

Do konkursu można zgłaszać między innymi budynki mieszkalne, gospodarcze, publiczne, przemysłowe czy rzemieślnicze, ale wyłączone są z niego obiekty znajdujące się na terenach skansenów oraz muzeów wsi i architektury drewnianej. Zgłoszenia można składać do 19 sierpnia 2026 roku do godziny 23.59, a na laureatów czekają nagrody pieniężne oraz wyróżnienia, co jak na urzędowy konkurs jest całkiem konkretną zachętą, a nie tylko dyplomem do szuflady.

Dokumentacja konkursowa

Głównym celem konkursu jest popularyzacja architektury drewnianej Mazowsza oraz zwrócenie uwagi na jej wartość historyczną, kulturową i krajobrazową. Organizatorzy chcą nie tylko promować najlepiej zachowane obiekty, ale też budować większą świadomość właścicieli w zakresie właściwej opieki, konserwacji i odpowiedzialności za to dziedzictwo. Konkurs ma również pokazać, że drewniane budownictwo nie jest reliktem przeszłości, lecz ważnym elementem tożsamości lokalnych społeczności i świadectwem dawnych tradycji regionu. W praktyce chodzi więc o to, by ocalić to, co jeszcze zostało, zanim bezmyślna modernizacja albo zwykłe zaniedbanie zrobią swoje.

Pułtusk i okolice. Drewniane perełki wychodzą z cienia

W powiecie pułtuskim zachowały się wyraźne ślady dawnego budownictwa drewnianego. Nie chodzi tu o pojedyncze opowieści mieszkańców, ale o konkretne wpisy w oficjalnych dokumentach planistycznych i ewidencyjnych. To ważny argument w chwili, gdy na Mazowszu ruszył konkurs „Wokół drewna”, promujący najlepiej zachowane obiekty drewniane z regionu.

Drewniane domy w gminie Gzy to nie wyjątek, ale część krajobrazu

Najmocniejszy dowód płynie z dokumentów gminy Gzy, gdzie można wymienić wiele drewnianych budynków mieszkalnych z początku XX wieku. W samych Gzach to kilka drewnianych domów, a podobne obiekty odnotowano również m.in. w Kozłówce, Pękowie, Przewodowie Parcelach, Sisicach, Słończewie i Szyszkach. To pokazuje jasno, że na terenach dzisiejszego powiatu pułtuskiego drewniane domy były kiedyś naturalnym elementem lokalnej zabudowy wiejskiej.

Zachowały się nie tylko domy, ale też plebania i młyn

Lista drewnianych obiektów w gminie Gzy jest szersza niż tylko zabudowa mieszkalna. W Przewodowie Poduchownym dokumenty historyczne i źródłowe wskazują drewnianą plebanię z około 1900 roku, a w Słończewie drewniany młyn z około 1925 roku oraz drewniany dwór (z początku XX wieku lub II połowy XIX wieku) oraz pozostałości zespołu dworskiego. To ważne, bo potwierdza, że drewniana architektura w tej części regionu obejmowała nie tylko domy, ale też obiekty związane z życiem społecznym, religijnym i gospodarczym.

Gmina Obryte ma także drewniane obiekty zabytkowe

Jeszcze mocniej temat wybrzmiewa w gminie Obryte, gdzie oficjalne zestawienia wskazują drewniane obiekty wpisane do rejestru zabytków. Wśród nich są drewniana dzwonnica w Sadykrzu oraz drewniany kościół i dzwonnica w Sokołowie Włościańskim. W samym Obrytem zachowały się - już nieliczne - perełki mieszkalne.

To oznacza, że tradycja budownictwa drewnianego w powiecie pułtuskim ma nie tylko charakter ludowy i mieszkalny, ale również sakralny i historycznie cenny w skali regionu.

W Konkursie przewidziane są nagrody pieniężne:

• I nagroda – 12.900 złotych netto;
• II nagroda – 8.600 złotych netto;
• III nagroda – 6.500 złotych netto;
• Wyróżnienia – 4.300 złotych netto.