Deprywacja materialna to brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb z powodu ograniczeń finansowych, natomiast deprywacja społeczna odnosi się do braku możliwości uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym, co prowadzi do izolacji i wykluczenia społecznego. GUS wyjaśnił, że oba zjawiska opisują wielowymiarowy stan ubóstwa, w którym część społeczeństwa dysponująca ograniczonym zasobem finansowym może podlegać marginalizacji społecznej.

Według danych GUS, 2 proc. populacji Polski nie mogła z powodów finansowych zaspokoić w 2025 r. podstawowych potrzeb materialnych i społecznych uznawanych przez większość ludzi za niezbędne do godnego życia.

Dane GUS wskazały na znaczącą poprawę wskaźnika pogłębionej deprywacji materialnej i społecznej w Polsce na przestrzeni ostatnich 10 lat. Odsetek osób niezdolnych zaspokoić przynajmniej 7 z 13 podstawowych potrzeb spadł o 5,8 p. proc. z 7,8 proc. do 2 proc.

GUS zdefiniował te potrzeby jako: spożywanie mięsa, ryb (lub wegetariańskiego odpowiednika) co drugi dzień; ogrzewanie mieszkania odpowiednio do potrzeb; pokrycie niespodziewanego wydatku (w wysokości wartości miesięcznych 60 proc. krajowej mediany ekwiwalentnego dochodu do dyspozycji); terminowe regulowanie opłat związanych z mieszkaniem, spłatą rat i kredytów; wymiana zniszczonych mebli; wymiana zużytej odzieży na nową; posiadanie przynajmniej dwóch par odpowiednio dopasowanego obuwia; dostęp do samochodu w celach prywatnych; dostęp do internetu; wydawanie raz w tygodniu niewielkiej sumy pieniędzy na własne potrzeby; opłacenie tygodniowego wyjazdu wszystkich członków gospodarstwa domowego na wypoczynek raz w roku; regularne uczestnictwo w różnych formach spędzania czasu wolnego.

Z danych GUS wynika, że największe spadki odnotowano w obszarach, które w 2015 roku były najtrudniejsze do zrealizowania.

Najszybciej spadł odsetek osób, które nie mogły pozwolić sobie na tygodniowy wyjazd na wakacje. W 2025 roku był on na poziomie 24,4 proc., podczas gdy w 2015 r. problem ten dotyczył 44,0 proc. osób.

Drugą potrzebą, w której nastąpiła największa poprawa było pokrycie niespodziewanego wydatku. W 2025 r. odsetek osób niemogących zaspokoić potrzeb w tym obszarze wyniósł 22,0 proc. w porównaniu 42,3 proc. w 2015 r.

„Oznacza to, że gospodarstwa domowe w analizowanym okresie zyskały większą stabilność finansową, pozwalającą na zaspokojenie nie tylko najbardziej palących potrzeb konsumpcyjnych” - podkreślono w komunikacie GUS.(PAP)

kkr/ agz/