Pałac w Zatorach odzyskuje dawny blask. Wielka renowacja trwa od lat

Przez dziesięciolecia był jednym z najbardziej zagadkowych zabytków powiatu pułtuskiego. Pamiętający XVIII wiek Pałac w Zatorach przeszedł drogę od magnackiej rezydencji, przez wzorcowy majątek ziemski, wojenne zniszczenia i czasy PGR-u, aż po niemal całkowitą ruinę.

Dziś jego odbudowa wchodzi w kolejną fazę. Odrestaurowany pałac wraz z parkiem ma stać się luksusowym hotelem, restauracją, winiarnią oraz miejscem organizacji wesel, konferencji i innych wydarzeń. Planowane otwarcie zapowiadane jest na wiosnę 2027 roku.

Remont trwa od lat, ale nie jest to jedna inwestycja prowadzona bez przerwy

Po II wojnie światowej dawny majątek Bagniewskich został przejęty przez państwo. Pałac użytkował m.in. PGR, a następnie Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Stan obiektu systematycznie się pogarszał. Podjęty przez SEP remont został wstrzymany w 1992 roku z powodu problemów finansowych.

Na początku XXI wieku obiekt znalazł się w rękach prywatnego inwestora. Rozpoczęto wówczas odbudowę zniszczonego pałacu. Już źródła opisujące obiekt około 2014 roku wskazywały, że zasadnicza restauracja historycznej bryły była w znacznym stopniu wykonana, choć trwało jeszcze wyposażanie wnętrz i realizacja znacznie szerszego projektu całego kompleksu. 

Dlatego trwających obecnie prac nie należy traktować wyłącznie jako klasycznego „remontu pałacu”. To wieloletnia odbudowa oraz rozbudowa całego zespołu pałacowo-parkowego i jego przystosowanie do zupełnie nowej funkcji.

Od XVIII-wiecznego dworu do pałacu

Historia rezydencji zaczyna się w XVIII wieku. Od 1739 roku dobra zatorskie należały do Jakuba i Barbary Szydłowskich. To właśnie Szydłowscy prawdopodobnie wznieśli pierwszy murowany dwór, stanowiący najstarszą część dzisiejszego pałacu. Przez stulecia Zatory przechodziły z rąk do rąk. Wśród właścicieli majątku byli m.in. Szydłowscy, Glinkowie, Skarżyńscy, Przyłubscy i Iżyccy. W 1911 roku dobra przejął książę Maciej Józef Radziwiłł z Zegrza, a następnie jego syn Krzysztof Radziwiłł.

W czasie I wojny światowej, szczególnie podczas ciężkich walk niemiecko-rosyjskich w 1915 roku, Zatory zostały poważnie zniszczone. W 1925 roku majątek kupili Maria z Łabędzkich i Piotr Bagniewscy. Nowi właściciele odrestaurowali pałac i stworzyli w Zatorach znakomicie prosperujące gospodarstwo rolne, które prezentowano nawet wycieczkom z kraju i zagranicy.

Pałac znany ze „Zmienników”

Po II wojnie światowej Pałac trafił w ręce państwowych użytkowników i stopniowo popadał w ruinę. W takim właśnie stanie zobaczyły go miliony Polaków. Pałac w Zatorach stał się jednym z plenerów kultowego serialu Stanisława Barei „Zmiennicy”. W serialu wystąpił jako niszczejąca posiadłość Radziwiłłów. Paradoks polega więc na tym, że budynek, który Bareja wykorzystywał jako symbol absurdu i niszczenia zabytków, kilkadziesiąt lat później rzeczywiście przechodzi ogromną prywatną odbudowę.

Co już wykonano?

Zakres prac jest znacznie większy, niż może się wydawać osobom obserwującym inwestycję wyłącznie zza ogrodzenia.

Według aktualnych opisów nieruchomości historyczny pałac został wyprowadzony ze stanu daleko posuniętej ruiny. Wykonano m.in. nowe instalacje, dach, okna, tynki zewnętrzne i wewnętrzne oraz dekoracje sztukatorskie. Równocześnie realizowana jest rozbudowa kompleksu o nową część o powierzchni około 3 tys. m kw., w której przewidziano m.in. basen i SPA. Obiekt ten osiągnął stan surowy zamknięty.

Docelowo cały kompleks ma pełnić funkcję hotelowo-eventową. W historycznych wnętrzach powstają pokoje i apartamenty, restauracja oraz przestrzenie reprezentacyjne. Pałacowe piwnice zostały przeznaczone na winiarnię. Oficjalna strona inwestycji zapowiada również przestrzenie przeznaczone na wesela, przyjęcia, konferencje i wydarzenia biznesowe.

Ogromne zmiany także w parku

Renowacja nie kończy się na murach pałacu. Park jest integralną częścią zabytkowego zespołu. Sam pałac, park oraz XIX-wieczna zabudowa folwarczna, obejmująca m.in. gorzelnię i młyn, magazyn spirytusowy, spichlerz, wozownię i stajnię, znajdują się w rejestrze zabytków pod numerem A-350.

Według oficjalnej strony Pałacu Zatory park został poddany rewitalizacji z zachowaniem jego historycznego, krajobrazowego charakteru. Odnowiono układ spacerowy, uporządkowano teren wokół stawu, pojawił się mostek oraz miejsca przeznaczone do wypoczynku. Docelowo park w stylu angielskim ma być jedną z najważniejszych części przyszłego kompleksu hotelowego. To szczególnie istotne, ponieważ historyczne założenie w Zatorach nigdy nie składało się wyłącznie z pałacu. Rezydencję otaczał park, a obok funkcjonował rozbudowany folwark z gorzelnią, młynem, spichlerzem, stajniami i innymi zabudowaniami gospodarczymi. Dzisiejszy projekt próbuje więc zagospodarować nie pojedynczy budynek, ale rozległy historyczny kompleks.

Dlaczego to wszystko trwa tak długo?

Po pierwsze, pałac przez dziesięciolecia znajdował się w bardzo złym stanie technicznym, a wcześniejsze próby jego ratowania nie zostały zakończone. Remont prowadzony przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich został zatrzymany już w 1992 roku z powodów finansowych.

Po drugie, obecna inwestycja obejmuje znacznie więcej niż odtworzenie elewacji zabytku. To restauracja pałacu, prace we wnętrzach, instalacje, adaptacja piwnic, zagospodarowanie parku i stawu, infrastruktura techniczna oraz budowa nowego zaplecza hotelowego, basenu i SPA.

Po trzecie, mamy do czynienia z obiektem wpisanym do rejestru zabytków. Ochronie podlega nie tylko bryła pałacu, ale również jego historyczna forma, detal architektoniczny, materiały, układ wnętrz oraz otoczenie. Roboty budowlane, konserwatorskie i restauratorskie przy takim obiekcie wymagają uzgodnień i pozwoleń konserwatorskich.

Wreszcie sam inwestor nie ukrywa, że nie chce podporządkowywać inwestycji szybkiemu terminowi otwarcia. Na oficjalnej stronie projektu podkreślono, że prace prowadzone są spokojnie, z naciskiem na jakość i detale. Aktualnie deklarowanym terminem otwarcia jest wiosna 2027 roku.

Kto dziś prowadzi inwestycję?

Oficjalna strona Pałacu Zatory jako biuro projektu wskazuje warszawską spółkę LOPTEM sp. z o.o.. 

Jeżeli deklarowany harmonogram zostanie utrzymany, po wielu dekadach niszczenia, nieudanych remontów i kolejnych etapów odbudowy Pałac w Zatorach ma zacząć nowe życie wiosną 2027 roku. Z dawnej ruiny znanej ze „Zmienników” powstaje jeden z najbardziej rozbudowanych prywatnych projektów rewitalizacji zabytkowej rezydencji w tej części Mazowsza.

Ale, pojawia ale...

4 września 2026 roku na stronie zajmującej się sprzedażą nieruchomości pojawiło się ogłoszenie o... sprzedaży obiektu. Wyceniono go na 35 mln złotych! Jednak ta informacja nie została potwierdzona na oficjalnym profilu społecznościowym Pałacu Zatory.

Podobne "nieporozumienie" miało też już miejsce w maju br.:

Czekajmy więc z niecierpliwością do wiosny 2027 roku.