Widziałem, że stała ona czternaście dni, aż zmarła...

Fort III Pomiechówek to kilka hektarów ziemi otoczonej murem i przerażające podziemne lochy. Lochy zimne, wilgotne i bez okien. To zapomniane miejsce kaźni tysięcy Polaków - ofiar niemieckiego terroru. Miejsce w którym spoczywają mężczyźni, kobiety i dzieci.

W latach 1941 – 1945 Fort pełnił funkcję obozu dla przesiedleńców (do czerwca 1941 r.), miejsca przetrzymywania Żydów (lipiec – sierpień 1941), więzienia śledczego gestapo (1943-1945).

Zamordowani tam mazowszanie to działacze Polskiego Państwa Podziemnego, duchowni i zwykli mieszkańcy Mazowsza – także mieszkańcy powiatu pułtuskiego.

[Niemieccy] Oprawcy wymyślali najróżniejsze tortury. Najczęściej stosowali tzw. „stójkę”. Polegała ona na związaniu w przegubie rąk, które więzień miał złożone na plecach. Następnie podciągano go, na wmurowanych w ścianę kółkach, do takiej wysokości, aby jego stopy nie dotykały ziemi. Do „kółek” przykuwano też więźniów w celu ich wycieńczenia i zmuszenia do składania zeznań.
Stanisław Walicki, więziony od 17 listopada 1943 do 16 marca 1944 r. opowiadał: Widziałem jak czternastoletnią dziewczynkę przykuto do kółka w ścianie. (...) Widziałem, że stała ona czternaście dni, aż zmarła. Kółka te do dziś można zobaczyć. Są wmurowane w narożnikach pomieszczeń (dawniej zbiorowych cel) w głównym budynku koszar Fortu - można przeczytać na stronie forttrzecipomiechowek.org/facts

30 lipca 1944 roku w Forcie zlikwidowano więzienie karno – śledcze. A wraz z nim - pozostałych przy życiu Polaków. Śmierć wówczas poniosło prawie 300 osób.

Szacuje się, że przez Fort mogło przejść około 50 tysięcy ludzi, z czego śmierć w Pomiechówku poniosło kilka tysięcy.

Ginęli Polacy i Żydzi, żołnierze AK, NSZ, Batalionów Chłopskich i Gwardii Ludowej, komuniści, ludowcy, narodowcy, inteligencja, księża i chłopi.

Na wielu cmentarzach północnego Mazowsza znajdują się mogiły ofiar Fortu III w Pomiechówku.

Jednym z nich jest cmentarz w Strzegocinie w gminie Świercze.

Dziś odbyły się tam uroczystości  związane z odsłonięciem i poświęceniem odnowionej mogiły mieszkańców gminy Świercze- aresztowanych i osadzonych w więzieniu w Pułtusku i zamordowanych 30.07.1944 r. w III Forcie w Pomiechówku

::addons{"type":"youtube","url":"https://youtu.be/36i_M1rYIOc"}

Wykaz mieszkańców Ziemi Pułtuskiej znajdujących się bazie zamordowanych w III Forcie Pomiechówek liczy 195 osób.

{Mieszkańcy gminy Świercze wyróżnieni pogrubieniem i większą czcionką}

1. Ambroch Antoni
2. Antonowicz Stefan
3. Bajno Marian
4. Bandurski Klemens
5. Bartczak Jan
6. Bieniek Jan
7. Biernacki Franciszek
8. Bober Jan
9. Borer Stefan
10. Bralski Bronisław

11. Brodowski Stanisław

12. Brzeski Czesław
13. Calak Feliks
14. Calak Józef
15. Calak Wiktor
16. Chmiel Aleksander
17. Chojnacki Wojciech
18. Chymkowski Kazimierz
19. Cierek vel Gierek Juliusz
20. Ciosek Stanisław
21. Ciupa Bolesław
22. Ciupa Józef
23. Ciużyński Czesław
24. Czajkowski
25. Czekała Władysław
26. Dawidzki Bolesław
27. Dawidzki Stanisław
28. Dąbkowski Kazimierz
29. Dąbrowski Józef
30. Deptuła Stanisław
31. Dobrowolski Bronisław
32. Dominiak Stanisław
33. Dylewski Mieczysław
34. Engelman Józef
35. Felc Roza
36. Fijalski Józef
37. Fijał Władysław
38. Garbacz Henryk
39. Gerek Julian
40. Golembiewski vel Gołębiewski Franciszek
41. Gołębiewski Zdzisław
42. Góralski Wiktor
43. Grzelak Adam
44. Grzybowski Józef
45. Hudesowa Klara
46. Ignaczewski Wacław
47. Isio Franciszek
48. Jablonski vel Jabłoński Stanisław
49. Jakubowski Feliks
50. Janicki Franciszek
51. Jasiński Stefan

52. Jaskułowski vel Jaskółowski vel Jaskłowski Wincenty

53. Jastrzębiec-Tański Lech
54. Jaszczułt Zygmunt
55. Jaworska Zofia Maria
56. Jezierski Józef
57. Jędraszko Stanisław
58. Kamionowski Stefan
59. Karłowicz Janina
60. Karolak Antoni
61. Kęsicki Tadeusz Marian
62. Kiliński vel Kieliński Andrzej
63. King Jan
64. Kingowa Róża
65. Kołodziejski Leon
66. Kosela Stefan
67. Kosewski Albin
68. Kosewski Karol
69. Kosewski Kazimierz
70. Kossakowski vel Kosakowski Antoni
71. Kossakowski vel Kosakowski Franciszek
72. Kossakowski vel Kosakowski Józef
73. Kossakowski vel Kosakowski Marian
74. Kossakowski vel Kosakowski Stanisław
75. Królak Edward
76. Krysiak Ignacy
77. Kuczyński vel Kucinski Franciszek
78. Kwiatkowski Stanisław
79. Kwiatkowski Tadeusz
80. Laskowski Mieczysław Józef
81. Laskowski Wacław
82. Leleń Stefan
83. Leskiewicz Wincenty
84. Leskiewicz vel Leszkiewicz Marian
85. Lewandowski Antoni
86. Lewandowski Bronisław
87. Lewandowski Czesław
88. Lewandowski Franciszek
89. Lewandowski Jan
90. Lewandowski Tadeusz
91. Łączyński Ferdynand
92. Majdowski Zygmunt
93. Makiełkowski Eustach
94. Mazurkiewicz Marian
95. Merda Franciszek
96. Michałowska Maria
97. Mierzejewski Jerzy Roman
98. Miszewski Zygmunt
99. Młynarczyk Marian Wincenty
100. Młynarczyk Stefan
101. Mossakowski Zdzisław
102. Mossakowski vel. Mosakowski Bronisław
103. Muszynski vel Muszyński Wacław
104. Nałęcz vel Nalencz Piotr
105. Nasiadka Tadeusz
106. Nodzykowski Stanisław
107. Nodzykowski vel Nodżykowski Józef
108. Nowicki Henryk
109. Nowinski vel Nowiński Stanisław
110. Obiedzienski vel Oboczhinski vel Obiedziński Marian
111. Ostrowski Marian
112. Pakieła Władysław
113. Pakieła vel Pakiela Antoni
114. Pakieła vel Pakiela Stanisław
115. Palaszewski vel Pałaszewski Kazimierz

116. Pałaszewski vel Pałuszewski vel Palaszewski Bronisław

117. Perzanowski Jan
118. Pianowski Kazimierz
119. Piega vel Puga Henryk Stanisław

120. Pielarski vel Pielawski Lucjan

121. Piotrowski Stanisław
122. Piórkowski vel Piorkowski Zygmunt
123. Pletz vel Plec vel Peltz Józef
124. Pletz vel Plec vel Peltz Łucja
125. Płużański Józef
126. Podsiadły Józef
127. Pokrzywnicki Lucjan
128. Ponikiewski Maciej vel Matthias
129. Popielarczyk Zygmunt
130. Popielnicki Czesław
131. Prusik Stanisław
132. Przyłuski Stanisław
133. Pszczółkowski Stefan
134. Raczka vel Róczka Leonard
135. Razinowski vel Racinowski Kazimierz
136. Retkin Aleksy
137. Retkin Stanisław
138. Rojny Roman
139. Romanowski Jan
140. Rubinstein Mosze
141. Rutkowski Władysław
142. Rychłowski vel Rychlowski Janusz vel Jan
143. Rykowski Tadeusz
144. Rzewnicki Marceli
145. Salwin Marian Edmund
146. Sanajca Witold
147. Sanojca vel Szanojca vel Sanojza Witold
148. Sas Antoni
149. Sas Cezary
150. Sawicki Leonard
151. Siebierski Jan
152. Siedlecki Piotr
153. Skarżycki vel Skarzycki Edward
154. Skrzecz Leon
155. Skurczyński Piotr
156. Smyk Stanisław
157. Sobiecki Albin
158. Sobierski Jan
159. Sobocinski vel Sobociński Władysław

160. Sokołowski Władysław

161. Sopyła Franciszek
162. Sordyl Wiktor Mieczysław
163. Stubinski vel Stubiński Stanisław
164. Suwiński Aleksander Włodzimierz
165. Suwiński Jerzy Stefan
166. Suwiński Wiktor
167. Szatkowski Stanisław
168. Szczęsny Kazimierz
169. Szelkowski
170. Szutkowski Stanisław
171. Szybowski Władysław
172. Ślubowski Piotr
173. Turek Bronisław
174. Tyczyński Witold
175. Warda Włodzimierz
176. Wasilewska Helena
177. Wendrowski Adam Tadeusz
178. Wendrowski Zdzisław
179. Wengrocka vel Węgrodzka Anna
180. Wielgolewski Jan
181. Wisniewski vel Wiśniewski Andrzej
182. Wiśniewski Andrzej
183. Wiśniewski Franciszek
184. Wiśniewski Władysław vel Stanisław
185. Wójtowicz Wacław

186. Wroniewski Edward

187. Wroniewski Tadeusz

188. Zadrożny Jan Paschalis
189. Zalewski Bolesław
190. Załęski Józef
191. Zaszewski Edward
192. Zawadka Stanisław
193. Zieliński Kazimierz
194. Zieliński Stanisław
195. Zyblewski Zygmunt Adam