Na terenie gminy Pułtusk w rejestrze zabytków znajduje się aż 66 obiektów, w tym stanowiska archeologiczne, droga dojazdowa w Kacicach, schody w Kleszewie.

Jednak temat zabytkowych miejsc, które warto zwiedzić w Pułtusku pozostawmy na samodzielną publikację. Dziś zajmijmy się obiektami z rejestru zabytków zlokalizowanymi w gminach wiejskich.

I tu zaskoczenie, bo w w powiecie pułtuskim, w sumie mamy, ich aż 72.

W Zatorach do najciekawszych z 15 zabytków należy np. cmentarzysko ciałopalne z epoki żelaza okres przedrzymski/lateński. Mamy też zabytkowy park, magazyn spirytusowy, gorzelnię, wozownię i stajnie oraz zespół folwarczny i spichlerz w Zatorach, niszczejący dwór w Gładczynie. Zabytkowy jest także kościół pw. św. Małgorzaty w Zatorach i kościół św. Piotra i Pawła w Pniewie.

Skromny zasób obiektów zabytkowych możemy odnaleźć w gminie Pokrzywnica. To kościół w Dzierżeninie wraz ogrodzeniem oraz dwie osady - stanowiska archeologiczne ze średniowiecza wczesnego - w Gzowie (okolice adresu 20a) i w Koziegłowach (pomiędzy numerami domów 38 a 39a).

Obryte w wykazie zabytków ma ich 8. Wszystkie związane są z wiarą przodków: kościoły w Obrytem, Sokołowie i Zambskach Kościelnych, dzwonnica w Sadykrzu i Sokołowie (XVII w.) oraz część cmentarza w Zambskach. W tej samej wsi zlokalizowano osadę z epoki żelaza wpływów rzymskich (między ulicą Szkolną a Wierzbową).

Niemal identyczną ilość zabytków można odnaleźć w Winnicy - 9. Tu najliczniej występują tzw. zabytki nieruchome zlokalizowane w Golądkowie: zespół budowlany szkoły rolniczej, budynek administracyjny, stajnia ze spichlerzem (1925 r.). W Rębkowie zabytek stanowi park dworski a w samej Winnicy: cmentarz przykościelny, kościół i ogrodzenie z bramami z 1928 roku.

Znaczącym zasobem może poszczycić się gmina Gzy z aż 21 obiektami zabytkowymi. W Nowym Przewodowie znajduje się osada z wczesnego średniowiecza a w Przewodowie - Majorat aż dwa stanowiska archeologiczne: z epoki żelaza okresu przedrzymskiego i epoki żelaza wpływów rzymskich. Kolejne osady odnaleziono w Przewodowie Parcelach - obydwie z epoki żelaza okresu wpływów rzymskich.

W Słończewie znajduje się zabytkowy park podworski i park dworski, a w Gzach: kościół, ogrodzenie, dzwonnica, cmentarz przykościelny. Wartość historyczną mają też parki w Ołdakach i w Pękowie, czy kaplica grobowa rodziny Grąbczewskich w Przewodowo Poduchownie.

W gminie Świercze zabytkowy (XVIII w.) jest kościół parafialny św. Mikołaja z dzwonnicą, a w Klukowie: kościół św. Józefa, dzwonnica, cmentarz przykościelny (XVII w.) oraz park. Zabytki z XIX wieku odnajdziemy także w Kościeszach (dwór, spichlerz, park dworski oraz w Strzegocinie: park dworski, klasztor z XVIII w. z zespołem klasztornym oraz obecny kościół pw. Matki Boskiej.