Nadwzroczność – objawy, przyczyny i dostępne rozwiązania

Zaburzenia refrakcji oka należą do najczęściej diagnozowanych problemów ze wzrokiem, a jedną z powszechnych wad jest właśnie nadwzroczność. Choć często bywa mylona z innymi schorzeniami, jej charakterystyczne objawy znacząco wpływają na komfort codziennego funkcjonowania. Wczesne rozpoznanie oraz odpowiednia korekcja pozwalają na skuteczne kontrolowanie tej wady wzroku. W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest nadwzroczność, jakie są jej przyczyny i jak można sobie z nią poradzić.

Nadwzroczność – na czym polega ta wada wzroku?

Nadwzroczność, nazywana również dalekowzrocznością, to wada refrakcji, w której promienie świetlne skupiają się za siatkówką, zamiast bezpośrednio na niej. W efekcie osoba dotknięta tą wadą widzi wyraźnie przedmioty znajdujące się w oddali, natomiast obiekty położone blisko mogą być rozmazane lub niewyraźne. Wada ta często rozwija się stopniowo i przez wiele lat może pozostać niezauważona, szczególnie u dzieci i młodych dorosłych, których oczy mają jeszcze zdolność akomodacji.

Mechanizm powstawania nadwzroczności wynika zazwyczaj z nieco zbyt krótkiej gałki ocznej lub zbyt małej mocy optycznej rogówki i soczewki. To powoduje, że światło nie skupia się tam, gdzie powinno – czyli na siatkówce. U osób młodych oko może przez dłuższy czas kompensować tę wadę, wysilając mięsień rzęskowy, jednak z wiekiem zdolność ta się zmniejsza. Właśnie dlatego nadwzroczność często ujawnia się wyraźniej po 35.–40. roku życia.

Nadwzroczność – najczęstsze objawy i sygnały ostrzegawcze

Objawy nadwzroczności są zależne od stopnia wady oraz wieku pacjenta. U osób z niewielką nadwzrocznością, zwłaszcza w młodym wieku, objawy mogą być ledwo zauważalne. Jednak z czasem pojawiają się coraz bardziej wyraźne trudności z czytaniem, korzystaniem ze smartfona czy komputera. Charakterystycznym objawem jest potrzeba odsuwania tekstu od oczu lub przymrużania ich w trakcie skupiania wzroku na bliskim przedmiocie.

Do innych symptomów należą również bóle głowy, uczucie zmęczenia oczu, a nawet podwójne widzenie lub trudności z koncentracją podczas pracy z bliska. W przypadku dzieci nadwzroczność może objawiać się niechęcią do czytania, szybkim męczeniem się podczas nauki czy bólami głowy po dłuższej pracy wzrokowej. Warto zaznaczyć, że nieleczona wada może prowadzić do powikłań, takich jak zez czy pogorszenie ogólnej jakości życia. Dlatego każda zauważona trudność z widzeniem z bliska powinna być sygnałem do konsultacji ze specjalistą.

Nadwzroczność – główne przyczyny i czynniki ryzyka

Najczęstszą przyczyną nadwzroczności jest nieprawidłowa budowa gałki ocznej – najczęściej jest ona krótsza, niż wynikałoby to z normy anatomicznej. Czasami przyczyną może być też zbyt płaska rogówka lub soczewka o niewystarczającej mocy łamiącej. W większości przypadków nadwzroczność ma podłoże genetyczne – dzieci rodziców z dalekowzrocznością mają większe ryzyko odziedziczenia tej wady wzroku.

Poza uwarunkowaniami wrodzonymi, wada może pojawić się także w wyniku urazów oka, operacji lub chorób wpływających na strukturę i funkcjonowanie soczewki. Z wiekiem zmniejsza się także elastyczność soczewki, co może prowadzić do nasilenia objawów. Warto również pamiętać, że nadwzroczność może być wykryta już we wczesnym dzieciństwie, dlatego tak ważne są profilaktyczne badania okulistyczne, zwłaszcza u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Nadwzroczność – dostępne metody korekcji i leczenia

Współczesna okulistyka oferuje wiele skutecznych metod korekcji nadwzroczności, które pozwalają na uzyskanie ostrego widzenia na każdą odległość. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem są okulary korekcyjne z soczewkami skupiającymi (plusowymi). Są one indywidualnie dobierane na podstawie wyników badania wzroku i pozwalają na precyzyjne skorygowanie wady. To prosta i nieinwazyjna forma korekcji, która sprawdza się zarówno u dzieci, jak i dorosłych.

Alternatywą są soczewki kontaktowe – szczególnie doceniane przez osoby aktywne fizycznie lub niechętne noszeniu okularów. W przypadku większych wad wzroku lub chęci trwałego pozbycia się problemu, dostępna jest także laserowa korekcja wzroku. Zabieg ten polega na modelowaniu kształtu rogówki w taki sposób, by umożliwić prawidłowe ogniskowanie światła na siatkówce. Dla osób, u których nie można wykonać zabiegu laserowego, innym rozwiązaniem może być wszczepienie soczewek wewnątrzgałkowych. Dobór metody korekcji zależy od wieku, stylu życia, stanu zdrowia oraz oczekiwań pacjenta – dlatego zawsze warto omówić go z okulistą. Niezależnie od wyboru, nadwzroczność nie musi ograniczać codziennego funkcjonowania.