Te drzewa mają własne imiona. Poznaj skarby koło Pułtuska

Dziś, 10 października, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Drzewa. W powiecie pułtuskim mamy własne przyrodnicze skarby: potężne dęby, lipowe aleje i drzewa towarzyszące dawnym parkom oraz kościołom. Wśród nich są Popławek, Zygmunt i Stefan, a w tym roku do grona pomników przyrody dołączył „Jagiełło” w Wyrzykach. Przypominamy wybrane okazy i miejsca, dzięki którym to święto nabiera bardzo lokalnego znaczenia.

Pękowo: ponad sześć metrów obwodu

W Pękowie w gminie Gzy rośnie dąb szypułkowy o imponującym pniu. Gminna prognoza środowiskowa z 2025 roku wskazuje jego położenie około 150 metrów na północny wschód od budynku szkoły podstawowej. W przytoczonym tam wykazie zapisano 609 centymetrów obwodu pnia i 23 metry wysokości. Ponad sześć metrów obwodu wystarczy, by zrozumieć, dlaczego ten okaz znalazł się wśród pomników przyrody.

W tej samej gminie uwagę zwraca dąb szypułkowy w Przewodowie Poduchownym. Rośnie na terenie parafii, przy zabytkowym kościele, a dokument podaje dla niego 484 centymetry obwodu oraz 20 metrów wysokości. To dwa różne miejsca i dwa przykłady drzew wpisanych w codzienny krajobraz mieszkańców. Podane rozmiary pochodzą z dokumentacji, nie z pomiarów wykonanych na potrzeby tego artykułu.

Gzowo: pół kilometra lip przy brukowanej drodze

W Gzowie w gminie Pokrzywnica pomnikiem przyrody jest cała Aleja Lipowa. Drzewa rosną po obu stronach około 500-metrowego odcinka brukowanej drogi, w pobliżu Narwi. Tworzą wyraźny element miejscowego krajobrazu, łączący przyrodę z historycznym charakterem drogi. Ochronę alei ustanowiono rozporządzeniem z 1 października 2001 roku.

Ochrona takiego miejsca obejmuje również dbanie o jego przyszłość. Z uzasadnienia uchwały Rady Gminy Pokrzywnica z marca 2026 roku wynika, że w 2023 roku dosadzono w alei 20 lip drobnolistnych. 

Nowe Niestępowo i Budy Obrębskie: pomniki przy dawnym parku i domu

W zabytkowym parku podworskim w Nowym Niestępowie rośnie kasztanowiec zwyczajny, nazywany również białym. Gmina opisuje jego rozbudowaną koronę i podaje wysokość 17 metrów. Drzewo objęto ochroną w 1982 roku, dlatego jest przykładem przyrodniczego dziedzictwa chronionego od ponad czterech dekad. Z kolei w Budach Obrębskich pomnikowy dąb szypułkowy rośnie na prywatnej posesji; dokumentacja gminna wymienia 340 centymetrów obwodu i 24 metry wysokości. 

Popławek: trzydzieści metrów wysokości w gminie Obryte

W Leśnictwie Popławy, na terenie gminy Obryte, znajduje się dąb szypułkowy Popławek. Program Ochrony Przyrody Nadleśnictwa Pułtusk na lata 2024–2033 przypisuje mu 303 centymetry obwodu pnia oraz 30 metrów wysokości. To jeden z leśnych przykładów pomników przyrody w naszym powiecie, obok okazów chronionych przy drogach, kościołach i w dawnych parkach.

Zygmunt i Stefan: dęby z własnymi imionami

W gminie Zatory wyróżnia się Dąb Zygmunt w obrębie Gładczyn Rządowy. Program Ochrony Przyrody Nadleśnictwa Pułtusk na lata 2024–2033 podaje dla niego 532 centymetry obwodu i 35 metrów wysokości. Dąb Stefan w obrębie Drwały ma w tym samym wykazie 454 centymetry obwodu oraz 25 metrów wysokości. Oba dęby szypułkowe objęto ochroną na podstawie uchwały Rady Gminy Zatory z 28 września 2021 roku, która nadała im również nazwy.

Te drzewa mają znaczenie przyrodnicze, krajobrazowe i edukacyjne, co podkreślono w uchwale. Ochrona nie kończy się jednak na nadaniu imienia: w akcie zapisano monitorowanie stanu zdrowotnego oraz odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne. Jest też ciekawostka dla osób szukających Zygmunta w terenie — program leśny odnotował na nim tabliczkę z napisem „Dąb Leon”, mimo nazwy nadanej uchwałą.

Wyrzyki: „Jagiełło” dołączył do chronionych w 2026 roku

Najświeższy przykład z tego zestawienia pochodzi z Wyrzyk w gminie Świercze. Rada Gminy 26 marca 2026 roku przyjęła uchwałę ustanawiającą pomnikiem przyrody dąb szypułkowy i nadającą mu nazwę „Jagiełło”. W dokumencie zapisano 396 centymetrów obwodu pnia, mierzonego na wysokości 1,3 metra, oraz 24,2 metra wysokości. Decyzję poprzedziła ocena stanu drzewa, w której zwrócono uwagę na rozłożystą koronę i jego dużą wartość jako miejsca życia innych organizmów.

Strzegocin i Świerkowo: drzewa w krajobrazie zabytków

Przed wejściem do kościoła w Strzegocinie, również w gminie Świercze, znajdują się dwie pomnikowe lipy drobnolistne. Gminne studium z 2022 roku przytacza zapisane w uchwale z 2009 roku obwody: 540 i 450 centymetrów. W tej samej dokumentacji wymieniono dwie topole białe w Świerkowie, rosnące nad stawem w dawnym parku podworskim, z obwodami 510 i 380 centymetrów. 

Grabówiec: ochrona drzewa wymaga fachowej opieki

W gminie Pułtusk takim przykładem jest pomnikowy dąb szypułkowy w Grabówcu. W gminnym projekcie uchwały dotyczącym jego pielęgnacji wskazano, że po oględzinach i ekspertyzie dendrologicznej uznano zabiegi za potrzebne. Plan obejmował między innymi usunięcie martwych i uszkodzonych gałęzi oraz tomografię akustyczną, pozwalającą ocenić wnętrze pnia. Te prace już wykonano.

Temat ma również tegoroczny samorządowy ciąg dalszy. 10 września 2026 roku Rada Miejska w Pułtusku przyjęła uchwałę dotyczącą aktualizacji stanu prawnego pomników przyrody oraz użytków ekologicznych na terenie gminy. O porządkowaniu tych zasad pisaliśmy już w materiale „Pułtusk porządkuje zasady ochrony”.

Dzień Drzewa to także troska o to, co już rośnie

Stare drzewa są miejscem życia wielu organizmów: ich dziuple wykorzystują między innymi nietoperze i drobne ssaki, a na pniach rozwijają się porosty oraz grzyby. Drzewa pomagają oczyszczać powietrze, zatrzymywać wodę i ograniczać erozję gleby. Ich korony dają cień, a zieleń wpływa na lokalny mikroklimat. Dlatego obok sadzenia kolejnych drzew równie potrzebna jest opieka nad tymi, które już tworzą krajobraz powiatu pułtuskiego.

Przytoczone przykłady są wyborem z lokalnych pomników przyrody, a nie pełnym rejestrem dla wszystkich gmin. Ich rozmiary podajemy za wskazanymi dokumentami, bez dopisywania niepotwierdzonego wieku czy historii o wydarzeniach, których miały być świadkami. Które pomnikowe drzewo z powiatu pułtuskiego znacie najlepiej? Pokażcie je na zdjęciu w komentarzach.