Szereg zmian upraszczających unijne przepisy dotyczące zamówień publicznych oraz procedury przetargowe zaproponował Europejski Komitet Regionów (KR) w opinii dla Komisji Europejskiej przegłosowanej podczas odbywającej się Brukseli sesji plenarnej.

W przyjętym dokumencie KR zwraca uwagę, że obowiązujące obecnie skomplikowane przepisy stwarzają nadmierne obciążenie administracyjne dla wielu regionów oraz gmin, co uniemożliwia im pełne wykorzystanie strategicznego potencjału wydatków publicznych.

Dlatego też Komitet postuluje wprowadzenie nowej filozofii funkcjonowania zamówień publicznych opartej na „zasadzie rezultatu”, co miałoby skłonić instytucje zamawiające do skupienia się na jakości, opłacalności i terminowości realizowanych zamówień zamiast na aspektach formalnych i procedurach. By osiągnąć ten cel, KR zaproponował skodyfikowanie „zasady wzajemnego zaufania oraz uzasadnionych oczekiwań”, co w założeniu pozwoliłoby ograniczyć liczbę sporów sądowych dotyczących nieistotnych uchybień proceduralnych.

Komitet zwrócił uwagę, że rynek zamówień publicznych odpowiada za ok. 14 proc. PKB Unii Europejskiej, przy czym niemal 45 proc. realizowanych w ten sposób inwestycji jest prowadzonych przez władze lokalne i regionalne.

„Nie można przeprowadzić reformy zamówień publicznych w UE bez wysłuchania miast i regionów – głównych publicznych nabywców w Europie. Po latach nakładających się na siebie regulacji Europa ma szansę zmienić kurs i uprościć przepisy, dzięki czemu każde wydane euro zapewni realne korzyści naszym obywatelom. Jeśli Europa chce +dowozić+, musi wzmocnić władze lokalne, tak by mogły kupować szybciej i sprawiedliwiej” – powiedział sprawozdawca opinii, burmistrz Rymu Roberto Gualtieri.

W przyjętym przez KR dokumencie postuluje się szersze stosowanie kryterium najlepszego stosunku ceny do jakości (zamiast najniższej ceny), szczególnie w obszarach wrażliwych, takich jak usługi społeczne czy catering szkolny.

Komitet poparł też wprowadzenie dobrowolnej preferencji „Made in Europe” w kluczowych sektorach oraz umożliwienie wykluczania dostawców lub produktów zagrażających bezpieczeństwu narodowemu, także poza obszarem obronności.

Całość postulowanych zmian miałaby dopełnić europejska strategia profesjonalizacji nabywców oraz budowa nowoczesnej, interoperacyjnej infrastruktury danych, która dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji ułatwiłaby wykrywanie zmów przetargowych i monitorowanie efektów zamówień w czasie rzeczywistym. Wszystkie te reformy powinny być według Komitetu wdrażane w sposób nie nakładający na władze lokalne i regionalne żadnych dodatkowych obciążeń administracyjnych ani sprawozdawczych.

Komisja Europejska prowadzi obecnie ewaluację dyrektywy ws. zamówień publicznych i jeszcze w 2026 r. ma opublikować propozycje reform w tym obszarze mające na celu modernizację i uproszczenie zasad zamówień, a także dostosowanie ich do priorytetów UE, w tym autonomii strategicznej i zrównoważonego rozwoju.

Źródło informacji: Serwis Samorządowy PAP