Pułtusk zapisał się w historii polskich tradycji bożonarodzeniowych. Najstarszy zachowany do dziś polski opłatek, pochodzący sprzed potopu szwedzkiego (1655 r.), odnaleziono w książce należącej do XVII-wiecznego szlachcica Władysław Konstanty Wituski – postaci bezpośrednio związanej z Pułtuskiem.

Jak ustaliła dr Joanna Zatorska-Rosen z Uniwersytetu Sztokholmskiego, autor­ka badań nad zagrabioną w czasie potopu biblioteką Wituskiego, polski podróżnik i polityk pobierał nauki w Kolegium Jezuickim w Pułtusku.

To właśnie ten fakt nadaje odkryciu szczególne, lokalne znaczenie – jeden z najstarszych materialnych śladów tradycji łamania się opłatkiem łączy się bezpośrednio z osobą wykształconą w Pułtusku.

Opłatki odnaleziono między kartkami jednego z woluminów należących do Wituskiego, które po potopie szwedzkim trafiły do Szwecji i do dziś są przechowywane na Zamku Skokloster. Zachowały się w zaskakująco dobrym stanie – są wciąż białe i czytelne. Badacze podkreślają, że mogą to być autentyczne opłatki wigilijne, używane w XVII wieku, choć w tamtych czasach bywały one również wykorzystywane jako zabezpieczenie listów lub przekąska.

::video{"type":"onnetwork","item":"2183"}

– To odkrycie ma wyjątkową wartość, bo nie dotyczy jedynie tradycji, lecz konkretnego człowieka i konkretnych miejsc – w tym Pułtuska – mówi badaczka w rozmowie z Polska Agencja Prasowa. Zeszyty szkolne Wituskiego jednoznacznie potwierdzają jego edukację w pułtuskim kolegium, co pozwala wpisać nasze miasto w historię jednego z najstarszych symboli polskich świąt Bożego Narodzenia.

Dla Pułtuska to odkrycie ma wymiar nie tylko naukowy, ale i symboliczny. Pokazuje, że miasto było ważnym ośrodkiem edukacyjnym już w XVII wieku, a jego absolwenci współtworzyli kulturę i tradycję, które przetrwały do dziś. Najstarszy odnaleziony polski opłatek staje się tym samym nieoczekiwanym, ale niezwykle cennym świadkiem pułtuskiej historii.