18 maja 1817 roku w Pułtusku zmarł Józef Hornowski, generał brygady Wojska Królestwa Polskiego, uczestnik najważniejszych konfliktów zbrojnych przełomu XVIII i XIX wieku.

Choć dziś jego nazwisko dla wielu mieszkańców jest jedynie nazwą jednej z ulic na pułtuskim osiedlu Wyszkowskim, historia Hornowskiego pokazuje niezwykle burzliwe losy polskiego żołnierza walczącego o niepodległość kraju przez ponad dwie dekady.

Józef Hornowski urodził się 24 czerwca 1773 roku w Łomazach. Służbę wojskową rozpoczął już w 1792 roku i niemal od początku uczestniczył w dramatycznych wydarzeniach związanych z walką o utrzymanie niepodległości Rzeczypospolitej. Brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej oraz insurekcji kościuszkowskiej. Za działalność patriotyczną został zesłany na Syberię, co w tamtym czasie oznaczało niezwykle surową karę dla przeciwników Imperium Rosyjskiego.

Po powrocie do Europy Hornowski dołączył w 1798 roku do Legionów Polskich we Włoszech. Walczył w kampaniach napoleońskich i został odznaczony Krzyżem Legii Honorowej, jednym z najważniejszych wyróżnień wojskowych epoki. W 1807 roku przeszedł do Armii Księstwa Warszawskiego, gdzie szybko awansował i już rok później otrzymał stopień majora. W czasie wojny polsko-austriackiej zasłużył się podczas obrony warszawskiej Pragi, za co został mianowany pułkownikiem.

Po wycofaniu wojsk austriackich Józef Hornowski wkroczył do Warszawy, witany entuzjastycznie przez mieszkańców stolicy. Następnie objął dowództwo nad 17. Pułkiem Piechoty i w składzie dywizji gen. Jana Henryka Dąbrowskiego uczestniczył w inwazji Napoleona na Rosję. Kampania zakończyła się tragedią dla armii francuskiej i sprzymierzonych wojsk polskich. Hornowski został ranny podczas bitwy nad Berezyną, jednej z najbardziej dramatycznych bitew odwrotu spod Moskwy.

W 1813 roku trafił do rosyjskiej niewoli. Po odzyskaniu wolności kontynuował służbę wojskową już w Wojsku Królestwa Polskiego. W 1816 roku otrzymał awans na generała brygady. Zmarł rok później, 18 maja 1817 roku, właśnie w Pułtusku. Dziś pamięć o nim przetrwała między innymi dzięki ulicy Hornowskiego znajdującej się na osiedlu Wyszkowskim.

Historia generała Józefa Hornowskiego to gotowy scenariusz filmu wojennego. Wojna z Rosją, zesłanie na Sybir, Legiony Dąbrowskiego, Napoleon, Berezyna i niewola. A wszystko zakończyło się właśnie w Pułtusku, mieście, które stało się ostatnim rozdziałem życia jednego z żołnierzy walczących o niepodległość Polski jeszcze przed odzyskaniem wolności w 1918 roku.